To, że dzieci rodzą dzieci nie jest odkryciem XXI wieku. Niezwykłą bolączką jest jednak fakt, że mimo ogromnego postępu naszej cywilizacji dzieci rodzące dzieci nie są uwzględnione w systemie wsparcia w sposób odpowiadający ich potrzebom i właściwy ze społecznego punktu widzenia.

Debata zorganizowana przez Wydział Nauk o Wychowaniu UŁ i Fundację po DRUGIE zgromadziła liczne grono specjalistów – naukowców i praktyków, którzy szeroko omówili problem dotyczący nieletniego rodzicielstwa. Głównym wątkiem omawianym na spotkaniu było wsparcie nieletnich matek z placówek resocjalizacyjnych.

Choć na sali zgromadziły się osoby pełniące różne zadania, mogące mieć wpływ na punkt widzenia – prawnicy, kuratorzy, sędziowie rodzinni, dyrektorzy i wychowawcy placówek resocjalizacyjnych, naukowcy, pracownicy ośrodków adopcyjnych i domów dziecka – można było odnieść wrażenie, że w kwestii dotyczącej wspierania nastoletnich matek panuje zgoda. Uczestnicy spotkania podkreślali niezwykłą wagę budowania więzi między matką i dzieckiem i znaczenie pierwszych miesięcy życia dziecka u boku matki dla dalszych jego losów.

Praktycy, na co dzień borykający się z problemem nieletnich ciężarnych, zmuszeni poszukiwać rozwiązań, które pozwolą młodym matkom być razem z dzieckiem podkreślali, że umożliwienie takim dziewczętom pobytu w placówce wraz z dzieckiem czy też stworzenie specjalistycznego oddziału byłoby na dziś optymalnym rozwiązaniem.  Zwrócono również uwagę na możliwość tworzenia wyspecjalizowanych rodzin zastępczych, które mogłyby podjąć się opieki nad nastolatką i jej dzieckiem.

Ze spotkania jednoznacznie wynika, że dziś obowiązujące rozwiązania, nie przyczyniają się we właściwy sposób do wspierania nieletnich matek. Prof. Monika Płatek (UW) w czasie swojego wystąpienia wypunktowała absurdy polskich przepisów, które z jednej strony zezwalają 15-latce na współżycie, z drugiej ograniczają jej dostęp do antykoncepcji, a co za tym idzie pełnię możliwości decydowania o prokreacji. Prof. Płatek wykazywała, że ta sama nieletnia dziewczyna, która nie ma władzy rodzicielskiej nad własnym dzieckiem, bo nie skończyła 18 roku życia, a w związku z tym nie może się nim opiekować według własnej woli, może złożyć przed sądem oświadczenie, w którym zdecyduje o adopcji dziecka.

Na konferencji zostały również zaprezentowane wyniki badań przeprowadzonych przez dr Renatę Szczepanik z Uniwersytetu Łódzkiego  pt.  „Zjawisko młodocianych ciężarnych i matek-wychowanek w placówkach resocjalizacyjnych. Perspektywa wychowawców”. Opracowanie dr Szczepanik wzbudziło poruszenie na sali. Z badań wynika, że znaczna część wychowawców obawia się zmian i jest niechętna wobec objęcia opieką nieletnich i ich dzieci dostrzegając w tym zagrożenie dla innych wychowanek (zły przykład), niebezpieczeństwo traktowania ciąży i macierzyństwa jako szansę na lepsze traktowanie, jak również dodatkowe obciążenie zawodowe. Należy jednak podkreślić, że liczna grupa pracowników placówek resocjalizacyjnych jest otwarta na poszukiwanie rozwiązań, w tym tworzenie specjalistycznych oddziałów dla nieletnich matek.

Uczestnicy zwracali również uwagę na rolę ojców, która jest często pomijana w dyskusji o tym problemie.  I tak na przykład nieletni chłopak, który jest ojcem nie jest pytany o zdanie w kwestii dalszych losów jego dziecka. Z kolei dużą trudnością jest również fakt, iż większość mężczyzn będących w związkach z dziewczętami z placówek resocjalizacyjnych to osoby z tzw. marginesu, które nie chcą wziąć odpowiedzialności za sytuację – przyszłość dziecka i jego matki.

Debata pokazała, że poruszany w ramach projektu „Chcę być z Tobą MAMO!” problem nieletnich wychowanek z placówek resocjalizacyjnych wymaga szerokiej debaty i analizy prowadzonej na wielu płaszczyznach.

Każdego roku w placówkach resocjalizacyjnych dla dziewcząt dzieci rodzi około 60 wychowanek. Część z nich może opuścić placówkę i wrócić do swojego domu, ale losy pozostałych są niepewne. Skazują ich dzieci na pobyt w rodzinach zastępczych, pogotowiach opiekuńczych, domach dziecka. Bywa również, że ich dzieci trafiają do adopcji.

 W październiku Fundacja po DRUGIE opublikuje raport, w którym zaprezentowana zostanie zarówno sytuacja nieletnich matek i ich dzieci i jak i rekomendacje zmierzające do zmian systemowych umożliwiających właściwe wspieranie macierzyństwa i rodziny.

Projekt „Chcę być z Tobą MAMO!” został dofinansowany przez Fundację im. Stefana Batorego.